Khảo sát nội lực Mỹ Xương

Chiều 28/9/2022, Chương trình phát triển Khoa học ứng dụng của Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp tiếp tục chuỗi hoạt động gặp mặt những thành viên khác nhau trong cộng đồng dân cư xã Mỹ Xương, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Media/dtcc_home/Images/202210/lthai-myxuong-20221012104138-e.jpg

 

Các thành viên đang lắng nghe và trao đổi với TS Lê Thanh Hải

 

Lần này, cô Nguyễn Thị Kim Hương – giảng viên Khoa Kinh tế - Xã hội và Nhân văn bắt đầu trình bày sơ nét nội dung chương trình ABCD, một phương pháp mà Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã đưa về tập huấn cho một số giáo viên của Trường với kỳ vọng lan toả tiếp về địa phương để tạo đà thay đổi. Các bạn phụ trách những mạng lưới văn xã và thanh niên có cơ hội được tiếp cận ngay với nguồn kiến thức mới cần thiết để cụ thể hoá chương trình hoạt động của mình tại địa phương, lấy người nông dân làm trung tâm, mà chủ động và sáng tạo nâng cấp cuộc sống.

 

Khác với một phiên họp triển khai nội dung nghị quyết hay mục tiêu gì đó, toạ đàm khai thông nội lực chỉ đơn giản là tạo điều kiện để các bên ngồi lại với nhau trò chuyện để hiểu nhau hơn, và như lần này, là chia sẻ suy nghĩ của mình về vị trí của cây xoài Mỹ Xương trong nền kinh tế nối kết. Nơi mà nông dân Nhật Bản bán một cặp xoài là kiếm đủ 100 triệu, bằng thu nhập của nguyên một vườn xoài ở Mỹ Xương, vất vả chăm sóc thu hoạch cả năm. Nơi mà nông dân Úc hay Israel chém cụt cành xoài như kiểu người ta ngắt đọt bí mà ép năng suất lên cỡ 30-70 tấn trên một héc-ta. Từ London, Tiến sĩ Lê Thanh Hải chia sẻ một góc nhìn hoàn toàn khác, rằng Hà Lan, một nước không trồng xoài, nhưng lại nắm giữ hầu hết mạng lưới phân phối xoài ở châu Âu, và khống chế không cho xoài mất giá bằng cách đem xoài kém chất lượng đi ép thành da như da bò để đóng giày. Tư duy sáng tạo là những suy nghĩ tưởng chừng quái lạ nhưng lại vô cùng thực tế mà kết quả là tăng thu nhập cho người trồng xoài. Có điều, không dễ thực hiện, và không dễ gì nắm bắt phương pháp chỉ trong một cuộc gặp ngắn ngủi.

 

Kinh nghiệm từ các chương trình khai thông nội lực (còn được gọi là phương pháp ABCD) thực hiện ở Mỹ hay Ireland và hiện nay là Anh Quốc thì số lượng những cuộc gặp phải đếm bằng hàng trăm hay cả ngàn. Do vậy mà họ tận dụng hết mọi kênh liên lạc sẵn có - mà như ở xã Mỹ Xương thì ngoài cán bộ Hội Nông dân còn có các bạn trẻ như Chánh, Tính làm công tác đoàn và Bích Ngọc chuyên trách văn hoá xã hội - để các nguồn vốn phát triển có cơ hội được chảy trong kênh dẫn tạo ra nguồn lợi là sự phát triển của cộng đồng. Những khái niệm như vốn văn hoá và vốn xã hội bên cạnh vốn tài chính còn quá xa lạ trong tiếng Việt, nhưng diễn giải một cách đơn giản thì đó chính là những đổi mới trong tập quán kinh doanh hay mối quan hệ mới giúp người nông dân làm giàu không chỉ về tiền bạc.

 

Từ vị trí quan sát viên, chủ doanh nghiệp cây kiểng Hai Sen ở Cao Lãnh là anh Nhựt Trường khái quát suy nghĩ chung của người nông dân ở đây là "mô hình của tôi vẫn đang sống tốt, tại sao phải thay đổi?", đối ngược lại với hình ảnh của TS Hải "là người ở nước ngoài ... mà nông dân ngại khi nói chuyện ... không giống cô chuyên gia Mayu Ino ... khiến nông dân cảm thấy như nông dân Việt Nam vậy". Đúng vậy, mục tiêu của cuộc gặp không phải để bán những món hàng cụ thể như phân bón, hay rao giảng ước mơ làm giàu. Bởi vì đó là điều mà mỗi người tham gia gặp gỡ tự mình suy nghĩ, sau khi được tiếp cận với những điều hoàn toàn khác lạ với suy nghĩ và tập quán của mình trong một buổi chiều ngắn ngủi. Mục tiêu là để những người nông dân Mỹ Xương, sau những thành công bước đầu, vướng vào "bẫy thu nhập trung bình" - như các chuyên gia nước ngoài nhận định chung về tình hình kinh tế - xã hội Việt Nam hiện nay - nhận ra vị trí của mình. Thu nhập ổn định khiến người thành đạt không muốn thêm mệt mỏi tìm hướng đi khác, dù rằng cuộc sống có thể bị đảo lộn từ những biến chuyển như cơ cấu tiêu dùng hay mạng lưới thị trường không còn như trước.

 

Điểm khác biệt của phương pháp nội lực là không yêu cầu người tham gia phải thay đổi gì, mà có khi ngược lại, tin chắc thêm vào con đường mình đang đi. Lão nông kỳ cựu Nguyễn Văn Hoanh tự hào với vườn xoài đã nuôi lớn những người con học hành thành đại, sẵn sàng nghe lời cha khi cần để về tiếp nối duy trì. Những gia đình như vậy chính là nguồn nội lực để vườn xoài có thể đứng vững trước những biến đổi của thời thế. Mối liên kết giữa các gia đình được chính quyền xã - như sự có mặt của cô Chủ tịch Thuỳ Trang - xây dựng chính là kênh dẫn để khơi thông nguồn nội lực cho vương quốc xoài Mỹ Xương phát triển bền vững. Sự có mặt tại chỗ của cán bộ thư viện Ngô Văn Toàn cùng Giám đốc Mỹ Trinh qua mạng cũng thể hiện ước muốn hỗ trợ về tri thức sáng tạo khi người nông dân muốn khảo sát tìm hiểu một hướng đi mới nào đó khác lạ.

 

Trước mắt, người chủ trẻ của vườn xoài Mộng Kha chia sẻ nhu cầu cần biết thêm kỹ năng kinh doanh để bán xoài trực tuyến lên Sài Gòn không mất chi phí cho hệ thống chủ vựa. Đó cũng chính là đơn đặt hàng đầu tiên cho Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp và Thư viện Tỉnh trong kế hoạch đem tri thức nông nghiệp sáng tạo về nông thôn, thực hiện nghị trình mới của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Kết nối trực tuyến cũng mở ra cơ hội để các quan sát viên như chị Mỹ Hưng từ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nghiên cứu mô hình phát triển cộng đồng mới. Học tập, như hai thành phố Sa Đéc và Cao Lãnh được Unesco công nhận, là đặc điểm nổi bật của người dân Đồng Tháp mình./.

TS.KS Lê Thanh Hải – Điều phối viên Chương trình Phát triển Khoa học Ứng dụng